Koranlezgi 800x800Вышел в свет перевод смыслов Священного Корана на лезгинский язык -"Пак Къуръан".

Отрадно, что эту огромную и ответственную работу  подготовил наш земляк Магомедов Ямин Амрахович родом из соседнего селения Луткун.

Также оповещаем и рекомендуем  всем желающим приобрести данную работу, так как в нем  огромная польза для лезгиноязычных мусульман. Книга состоит из 623 страниц  с хорошим читабельным шрифтом и в твердом переплете. 

Приобрести вы можете в г. Махачкале  Исламском магазине "УММА" возле мечети по ул.Малыгина напротив мечети.

Исламский магазин "Умма" 

📞8988 428-00-66 📱8928 677-00-66 🕘с 9:00 до 21:00-ежедневно

🌎доставка по всему миру📦 🔖опт-розница magazin-umma.ru

Также:для мечетей книга раздается бесплатно!  Вышеуказанный магазин может  по вашей просьбе отправить  книги  по почте  России.

Также вы можете скачать электронную версию  на нашем сайте  

         

 пак куран рекомендация 1   пак куран рекомендация 2пак куран рекомендация 3

  Пак Къуръан      

القرآن الكريم

 و ترجمة معانيه الى اللغة اللزكية

 Ва адан баяндин («тафсирдин») таржума

лезги чIалал

                  

                        Араб чIалай таржума авурди -        Ямин-гьажи

Скачать  Коран  на лезгинском языке в формате word вы може по ссылке ниже...

        Сифте  гаф        

(Къуръандин илимдикай сифтегьан малуматар)

       Багьа (Пак) Къуръан - Аллагь Тааладин келимаяр (гафар) я, авудна ракъурнава Ада ам - гьарфарни манаяр - Вичин расулдиз (ракъурнавай векилдиз) Мугьаммадаз (Аллагьдин салаватарни саламар хьуй адаз) вири алемриз регьим яз, (ва гьакIни) шадвилинни игьтиятлувилин хабардарчи яз, ва эверзавайди яз Аллагьдихъ Адан ихтиярдалди, ва нур гузвай чирагъ яз. Ва ингье ваз Багьа (Пак) Къуръандин «тариф» (дибдин лишанар гун) ва ам ракъурунин мана куьрелди:                   

                                                  Багьа (Пак) Къуръандин умуми «тариф».

Сад лагьайди: Багьа (Пак) Къуръандин «тариф», адан тIварар ва лишанар.

         Багьа (Пак) Къуръан - Аллагь Тааладин келимаяр я авудна ракъурнавай Вичин расулдиз Мугьаммадаз (Аллагьдин салаватарни саламар хьуй адаз), инандирмишнава адаз ам «вагь́й» яз адан гафарни манани, (вични) кхьенва ктабда, ва агакьнава (са несилдилай маса несилдал) гзаф жемятралди ва ам кIелунни ибадат я.

       Ва Къудратлу (Гзаф Гужлу) ва Гьайбатлу Аллагь - Ам   я «Къуръан» тIвар ганвайди Вичи Мугьаммад пайгъамбардиз (Аллагьдин салаватарни саламар хьуй адаз) авудна ракъурнавай «вагь́й» -диз; Аллагь Таалади сура «Инсан» 23-аятда адаз «Къуръан» яни «гзаф кIелдайди» лагьанва, вучиз лагьайтIа ам я гзаф кIелдай шей ва вичикай яргъа тахьана кIанзавай шей.

         Ва гьакIни адаз Аллагь Таалади «Ктаб» тIварни ганва, Аллагьди сура «Дишегьлияр» 105- аятда адаз «Ктаб» лагьанва, вучиз лагьайтIа ам я кхьена кIанзавайди ва дикъетсуздиз тун виже текъведай шей ... .

Ва гьакIни Аллагь Таалади лагьанва адакай ам я лагьана: «Фуркъа́н» (гьахъ ва таб чара ийидайди), «Зикр» (Рикlел Гъун), «Гьуда́» (Дуьз рекьин регьбервал), «Нур», «Шифа́ъ» (Сагъ авун), «Гьаким» (камаллувал, гьаким), «Мав́ъизагь» (вяз) ва масадбурни…чпини вирида къалурзавай Багьа (Пак) Къурандин чIехивал (зурба дережа) ва адан кардин (мураддин) тамамвал.

         Ва (Къуръандиз гьакlни лугьуда) «Мусгь́аф», а келима къачунвайди я чпел Багьа (Пак) Къуръан кхьенвай «кьулар» (сугь́уф) гафунай. Ам сагьа́бий-ри (Пайгъамбардин диндин юлдашри) ганвай тIвар я, вичин чинрал Багьа Къуръан кхьенвай Ктаб къалурдайвал (а тIварцIи).                                                                                        

 

        Багьа (Пак) Къуръан Аллагь Тааладин патай «вагьй» я Джабраил малаикди гваз эвичIнавай Мугьаммад пайгъамбардин (Аллагьдин салаватарни саламар хьуй адаз) рикIел, Аллагь Таалади лугьузва сура «Шаирар» 192-195-аятра (аятрин мана): «Ва гьакъикъатда ам (Къуръан)- алемрин Раббидин Авудун я.  Ам гваз Вафалу Руьгь (Джабраил) эвичIна. Ви рикIел, вун - игьтиятлувал авунин хабар гузвайбурукай хьун патал, Ачух (ва манаяр баян ийидай) араб чIалалди»

          Ва Мугьаммад пайгъамбар (Аллагьдин салаватарни саламар хьуй адаз) тушир сифтегьанди (цIийивал авурди) расулрикай а карда; вири адан стхаяр Пайгъамбарар (Расулар), -абурун патав Джабраил малаик эвичIзавай Аллагь Тааладин патай «вагьй» гваз. Ва Аллагь Таалади - Пак я Ам - а чIехи аманат кардиз хкязава Вичиз кIаниди, Аллагь Таалади лугьузва сура «Гьяж» 75- аятда (аятдин мана): «Аллагь я хкязавайди малаикрикай расулар ва инсанрикайни. Гьакъикъатда Аллагь - Вири Ванер Къведайди, Вири Аквадайди я, ва Адаз лап хъсан чизва вуж дуьз къведатIа а аманат кардиз ва вуж дуьз къведачтIа; вучиз лагьайтIа вири Гьада халкь авунвайбур я, Аллагьди - пак я Ам, - лугьузва сура «Кьиса» 68- аятда (аятдин мана): «Ва ви Раббиди Вичиз кIан хьайи шей халкьзава ва хкязава»

 Кьвед лагьайди: Багьа (Пак) Къуран - авудна ракъурайвал.

     Башламиш хьана «вагьй» атун Пайгъамбардиз Рамазан вацран цlерид лагьай юкъуз ислендиз 610- йисуз, Меккадин са дагъда авай «Гь́ира́ъ»- лугьудай магъарада; эвичIна адан къвалав Джабраил малаик и аятар гваз (аятрин мана): «КIела (вуна) - ви Раббидин тIварцIелди, Вичи (вири махлукьар) халкь авунвай, (Вичи) Инсан ивидин лахтадикай халкьнавай. КIела (вуна) - ва ви Рабби Лап Жумартлуди (Гзаф Хъсанвалдайди) - Вичи (инсандиз кхьинар) чир авур къелемдалди- Ада инсандиз адаз тийижирди чирна (сура Ивидин лахта: 1-5) ва хьана абур Къуръандикай атанвай сад лагьай аятар Аллагьдин Расулдиз.

       Ва хтана Пайгъамбар (Аллагьдин салаватарни саламар хьуй адаз) абур гваз вичин хзандин патав рикI зурзаз ва вичин чан патахъай кичI кваз, ва ахъайна магъарада хьайи кIвалах вичин «уьмуьрдин юлдашдиз» - муъминрин диде - Хувайлидан руш Хадиджадиз (Аллагь рази хьурай вичелай), ва ада лагьана: «Гьакъикъатда заз зи чан патахъай кичIе хьана!» Ва Хадиджади адаз лагьана: «Ваъ (кичIе жемир), шад хьухь! Кьин хьуй Аллагьдал, - Аллагьди вун гьич (куьмек тагана) гьакI тадач; бес гьакъикъатда вуна мукьва-кьиливал хуьзва, рахунра керчеквалзава, залан пар ялзава, мугьмандиз гьуьрметзава, бедбахтвилер кьилел атайбуруз куьмекзава ....» Ва Хадиджади ам Навфалан хва Варакъадин патав тухвана (ам чирвал, дуьз фикир авай, арифдар кас тир). Ва Хадиджади адаз лагьана: «Я, ими! Яб акала и ви стхад хцихъ». Ва Пайгъамбарди (Аллагьдин салаватарни саламар хьуй адаз) ахъай авурла адаз вичиз акур кардин хабар, Навфалан хва Варакъади адаз лагьана: «Ам я малаик (Джабраил), Муса пайгъамбардин патавни эвичIай. Агь! ТиртIа зун ана жегьилди! Агь! АмукьнайтIа зун чан алаз, вун ви халкьди чукурдайла!» Пайгъамбарди (Аллагьдин салаватарни саламар хьуй адаз) лагьана: «Бес чукурдани кьван зун абуру?» Варакъади лагьана: «Эхь! Вуж атанатIани вун гваз атанвай хьтинди гваз, - дугъриданни адаз (еке) душманвилер хьана, ва эгер зун агакьайтIа а ви йикъав (вахтундив), за ваз еке куьмек гуда». Ва адалай са куьруь вахтунилай Варакъа кечмиш хьана. 

       Ва Багьа (Пак) Къуръан сад лагьана вири санал авудна ракъурнавач Пайгъамбардиз (Аллагьдин салаватарни саламар хьуй адаз), вилик хьайи Пайгъамбарриз вири санал авуд авур хьиз,- ам анжах атана кьилди- кьилди (паяралди) къанни пуд йисан къене, я кьилди тамам сура къвезвай я са шумуд аят са сурадай.

        Ам кьилди-кьилди (паяралди) атунин мана я Пайгъамбардин рикI мягькем хьун, вич мадни къуватлу авун ва адаз артух куьмек хьун, - гьар сеферда Джабраил малаик «вагьй» гваз адан къвалав атайла. Ам мадни мягькем ва мадни дурумлу жедайвал хура акъвазиз мушрикри ийизвай терсвилерин ва абуру авур аксивилерин «пайгъамбарвилин» сифте кьиляй аятар атайла. Пак тир Аллагьди лугьузва сура «Фаркь авун» 32- аятда (аятдин мана): «Ва кафирвал авурбуру лагьана: «Адаз Къуръан вири санлай (авудна) ракъурнавайтIа!» Гьа икI авунва (паяр яз Чна ам авудна ракъурнава), Чна ви рикI адалди мягькемарун патал, ва Чна ам баян гана ачухарнава (къайдадаваз кIелун эмирнава).

      Ва гьакIни Багьа Къуръан кьилди- кьилди (паяралди) авудунин карда ава чIехи тербияламишунин карни: муъминар къвез-къвез (дережа-дережа) вилик фин патал чирвал къачунин ва «диндин къайдаяр» кьиле тухунин карда, абуруз мадни регьят хьун патал ам (Къуръан) чириз ва гъавурда гьатиз, ва гьакlни авамвилин, куфрдин, ширкдин зулуматрай (мичIивилерай) регьятдиз экъечIун патал имандин нурдихъ, Аллагь Сад тирди тестикьарзавай диндихъ ва илимдихъ(чирвилерихъ).

 Пуд лагьайди: Багьа (Пак) Къуръан - кхьин (чарциз къачун).

       ГьакIни Пайгъамбарди (Аллагьдин салаватарни саламар хьуй адаз) еке фикир гана Пак Къуръан кхьиниз; дугъриданни ада эмир гана вичин савадлу (кIел-кхьин чизвай) сагьабийриз Пак Къуръан кхьин, ва ада абур «вагьй» кхьидай ксар яз тайинарна, ва абурукай виридалайни машгьурди сагьабий Сабитан хва Зейд тир.

       Ва Пайгъамбарди гьар сеферда вичиз цlийи (пай) «вагьй» атайла ада ам хуралай чирзавай, ахпа ам лугьуз кхьиз тазвай «вагь́й» кхьидай ксаривай садав, ва ада лугьузвай: «кхьихь (эцига куьне) и аятар а флан сурада виче ихьтин ихьтин аятар авай.. » ва ада абуруз а сурадин тlвар кьазвай ва эмирзавай  а (атай) аятар гьана кхьин, ахпа ада эмирзавай сагьабийриз чирун Багьа Къуръандикай авуднавай а пай ва ам хуралайни авун. Гьа икI Пайгъамбардин (Аллагьдин салаватарни саламар хьуй адаз) девирда вири Къуръан кагъазра кхьенвай.

         Ва Джабраил малаик эвичIзавай Пайгъамбардин (Аллагьдин салаватарни саламар хьуй адаз) патав адав Къуръан кlелиз таз гьар йисуз садра, амма Пайгъамбар(Аллагьдин салаватарни саламар хьуй адаз) кечмиш хьайи йисуз Джабраил малаикди кьве сеферда кIелиз туна адав (ахтармишиз ва гекъигиз) - адан аятар ва сураяр авай тартибдин къайдада аваз, - къе мусурманрин вилик квай «Мусгь́афда» авайвал, амни Гьахъ Аллагьдин - Гзаф Берекатлу я Ам ва Виридалайни Вине я Ам - гафар тестикь хьун яз (аятрин мана): «Гьакъикъатда Чал ала - ам кIватIун (вири ви хура) ва (вуна) ам кIелун. Ва Чна ам ваз кIелдайла, (вун яб акализ) гугъуьна хьухь адан кIелунин. (сура Къиямат: 17-18) ва гьакIни: (Бес) Чна вав кIелиз тада (Къуръан) ва ам ви рикIелай алатдач» (сура Виридалайни Вине Тирди: 6).

 Кьуд лагьайди: Багьа (Пак) Къуръан кагъазра кIватI авун (са ктабда).

Пайгъамбар (Аллагьдин салаватарни саламар хьуй адаз) кечмиш хьайидалай кьулухъ тапшурмишна халиф Абубакра «кагъазар» тартибда туна Къуръан санал кIватI авун, са шейни квахь тавун патал Къуръандай эгер кьейитIа ам хуралай чидайбур ва я ам кхьенвай кагъазар телеф хьайитIа. Ва а еке метлеблу кIвалахдин кьиле акъвазна «вагьй» кхьидай кас тир Сабитан хва Зейд,  ва  ахтармиш авуна тестикь авурла ада вичи кIватI хъувурди «кагъазра» кхьенвайдахъни ва сагьабийрин хурара авайдахъ галаз сад тирди, - ада абур (кIватI хъувур кагъазар) туна хуьз  Абубакран  кIвале та ам кечмиш жедалди, ахпа хьана абур кьвед лагьай халиф Умаран кIвале ва ам кечмиш хьайила, абур туна хуьз Пайгъамбардин (Аллагьдин салаватарни саламар хьуй адаз) уьмуьрдин юлдаш - (Умаран руш) Х́афсадин кIвале. 

         Ва Ислам дин вириниз чкlайла муьгьтеж хьана мусурманар кIелдай Къуръандин ктабриз. Меслят къалурна са бязи сагьабийри халиф Усманаз вири мусурманар кIватI авун са Къуръандин ктабдал, мусурманар вири гьадаз табий жедайвал. Ва тапшурмишна а кIвалах халиф Усмана  Къуръан хуралай чидай са десте сагьабийриз чебни савадлубурукай хкяна, абурун кьиле авайди Сабитан хва Зейд (Аллагь рази хьурай вичелай) тир, асул яз ишлемишна абуру Абубакран (Аллагь рази хьурай вичелай) девирда «санал кIватI авур кагъазар», ва абуру а «санал кIватI авур кагъазар» са «мусгь́афда» (ктабда) кIватIна, ахпа абуру адалай са шумуд чешне (чин) къачуна, ва ахпа ада гьар са еке уьлкведиз мусурман уьлквейрикай ракъурна са чешне, ва тапшурмишна (вири) мусурманриз а чешнейрилай гьарда (вичиз) «мусгьафдин» чешнеяр авун. 

         Вири Къуръандин ктабар, исятда дуьньяда авай (гъилин хатIунал кхьенватIани ва я чапдай акъуднаватIани), абурун асул я Усманан девирда кIватI авур ва мусурман уьлквейриз ракъурай чешнейрилай къачунвай «Мусгь́афар», абурулай тафаватлу тушиз я кхьенвай гафара я абурун тартибра.

          Ва къенин йикъалдини мусурманар къайгъудик ква Пак Къуръан чапдай акъудунин, а карда жезвай цIийивилер ишлемишиз, жуьреба-жуьре цIийи алатар кардик кутаз, - лап тамамдиз ва лап хъсандиз - Къуръандин келимаяр кхьин ва чапдай акъудунин кар кьилиз акъудун патал, Усманан девирда кхьенвай, - ва гила «Усманан чешне» лугьуз машгьур тир, - къайдада.

Вад лагьайди: «Мусгь́аф»-дин (Къуръандин ктабдин) тартиб ва ам паяриз паюн.

           Багьа (Пак) Къуръандин сифте кьиле ава сура «Ачухзавайди (аль-Фатигь́а)» эхиримжи кьилени - сура «Инсанар (ан-Нас)», ам ибарат я 114 сурадикай, ва а тартиб (Аллагьдин эмирдалди) «тайинарнавайди» я, яни Пайгъамбардилай атанвайди я. Ва ам «вагь́й» (аятар ва сураяр Пайгъамбардиз) атай тартибдал бинеламиш туш; бес сифте сура «вагь́й» яз атай я сура «(Ивидин) лахта», амма Къуръандин тартибда ам ала 96- лагьай чкадал. Ва сагьабийриз (Къуръандин) аятрин ва сурайрин тартиб Пайгъамбардин Къуръан кIелунай чир жезвай.

          Къенин юкъуз «Мусгьаф» (Къуръандин ктаб) пайнава къанни цIуд паюниз (жуздиз), ва гьар са пай (жуз) абурукай пайнава кьве гьизб-диз, ва гьар са гьизб пайнава кьуд рубѓ-диз. Ва гьа и паюнар (вичин чIехи пай гьалда) алимрин алахъунар (кьабулнавай къарарар) я, регьятарун патал Багьа (Пак) Къуръан кIелун мусурманриз.

Ругуд лагьайди: Багьа (Пак) Къуръан чир авун

             Мусурманри кьетIен фикир гана Багьа (Пак) Къуръан чируниз; ам хуралай авуниз, дуьз къайдадалди кIелиз чируниз Пайгъамбардиз (Аллагьди) авудна гьа ракъурайвал. Гьа икI сагьа́бийрин арада авай Къуръан хъсан кIелдайбуру (къа́риъри) ва хуралай чизвайбуру (гьа́физри) табиинриз (сагьа́бийрин гуьгъуьнай атай мусурманрин несилдиз) ам чирна, - къайдадалди дуьз чириз, акъвазариз гьар са аятдал, гуз адан мана, та (абур) абурун манайрин гъавурда гьатна ва чирна абуру илимни амал санал. Ахпа табиинрин арада авай Къуръан хуралай чизвай ксари (гьа́физри) медресеяр (мектебар) арадиз гъана ам кIелиз чирдай, - гьикI чпиз сагьабийри чирнатIа - дериндай ва вири лазим крар ахтармишиз. Ва гьа икI амукьна Багьа (Пак) Къуръан -  хъсандиз чириз, хуралай ийиз адан аятар, кIелиз дуьз къайдадалди, - гьар са чирзавай касди вичин муаллимдивай тарс къачуз «сивяй сивиз лугьуз чириз» фасагьатлу араб чIалалди, - тазадаказ (цIийидаказ) гьа Аллагьдин Расулдиз (Аллагьдин салаватарни саламар хьуй адаз) атай жуьре, къенин йикъалди. 

         Ва Багьа (Пак) Къуръан са шумуд жуьре кIелуналди кIелда, ва а «кIелунар»- ам Къуръандин келимаяр, адан гьарфар, абур лугьудай къайдаяр «ада» авун я, чебни табиинри чир авурвал «къа́риъар» ва «гьа́физар» тир сагьа́бийривай, ва абуруни - Пайгъамбардивай (Аллагьдин салаватарни саламар хьуй адаз) къачунвай ахпа ада (абуруз ам масадазни чирдай) «ихтияр»-ни («ижа́за»-ни) ганвай. Ва чи девирда виридалайни машгьур Багьа (Пак) Къуръан кIелдай «кIелунин къайдаяр» я: «А́сим-ан кIелунин къайда» - ада тарс гайи Сулейманан хва Гь́афс-дилай агакьнавай, ва «На́фиъ-ан кIелунин къайда»- агакьнавай Варш-дилай, ва гьакIни «кIелунин жуьре» Ад-Даврийдин агакьнавай Абу-Амр Аль-Басрийдилай, ва «кIелунин жуьре» Къа́лу́нан агакьнавай На́фиъ-алай.

Ирид лагьайди: Багьа (Пак) Къуръан «тафсир» авун, яни баян гун.

               Къуръандин «тафсир» я - адан манайриз баян гана ачух авун. Ва ихтилатди (рахунри) вичин мурад-метлебдив агакьардач та чир жедалди ада вуч кар къалурзаватIа ва адахъ вуч мана аватlа. Ва гьакъикъатда Аллагьди гьевеслу ийизва Багьа (Пак) Къуръан кIелзавай кас адан манайрин гъавурда гьатиз алахъунихъ (фикир авунихъ), Пак тир Аллагьди лугьузва сура «Соа́д» 29- аятда (аятдин мана): «Чна ваз (авудна) ракъурнавай Ктаб - берекатлуди я абуру адан аятрал фикирар авун патал ва рикIел гъун патал (несигьат) акьулрин сагьибри»

               Ва Пайгъамбарди (Аллагьдин салаватарни саламар хьуй адаз) сагьабийриз (Аллагь рази хьурай чпелай) абур гъавурда гьат тавур Багьа (Пак) Къуръандин манаярин баян гузвай. Амма сагьабийриз араб чIал хъсан чизвайвиляй ва Къуръан чпин чIалал атанвайвиляй абуруз а крари куьмекна гзаф хабарар кьуникай Къуръандин манайрикай (Пайгъамбардивай), ва вахтар йисар алатайла инсанрин муьгьтежвал Къуръандин «тафсир»-риз мадни артух хьана.

                Ва Пайгъамбардилай (Аллагьдин салаватарни саламар хьуй адаз), адан сагьа́бийрилай ва табиинрилай амукьай абуру Къуръандиз гайи баянрикай тешкил хьана тафсирдин илимдин «асул пай», - вичизни «Пайгъамбардилай (Аллагьдин салаватарни саламар хьуй адаз), сагьа́бийрилай амукьнавай эсерралди ганвай тафсир»- лугьуда. Гьа и тафсирдин жуьре язва виридалай хъсандиз аятар гъавурда гьатдай рехъ, вучиз лагьайтIа гьада чаз ачухзава сифте девирдин мусурманар аятрин манайрин гъавурда гьат авур жуьре, абуруз араб чIал лап хъсан (устадвилелди) чизвайвиляй ва абур Пак Къуръан «вагьй» яз атай вахтара хьайи крара иштиракна, агьвалатрин юкьва яшамиш хьайивиляй.

(1) Тафсир-дин жуьреяр.

            Тафсирдин алимри гьар жуьре илимрин терефриз (рекьериз) фикир гуниз килигна, - тафсир илимда гьар жуьре хилерни (терефарни) арадал атанва. Гьа икI: ава тафсирдин ктабар Къуръандавай араб чIалан месэлайриз баян (ва я гзаф фикир) гузвай, ва ава тафсирдин ктабар баян (гзаф фикир) гузвай шариатдин эмиррин ва къадагъайрин гьакъиндай, ва ава масабурни баян гузвай тарихдин месэлайриз, эдебрин гьакъиндай, ва (гьакIни ава тафсирар) - маса патарихъайни.

              Тафсирдин алимри гьа и кIвалахдиз килигна пайнава «тафсир» кьве жуьредиз:

Сад лагьайди: «Пайгъамбардилай (Аллагьдин салаватарни саламар хьуй адаз), адан сагьа́бийрилай ва табиинрилай амукьнавай эсерралди ганвай тафсир (яни гьабуру ганвай баянар аятриз)».

Кьвед лагьайди: Илимдин дуьз бинедаллаз фикирдалди (акьулдалди) ганвай тафсир (баян).

(2) Тафсирдин виридалайни хъсан жуьреяр ва адан къайдаяр.

           Виридалайни вилик хьана кIанда амай тафсиррилай «Эсерралди ганвай тафсир» (яни чун сифте килигна кlанда гьадаз) вучиз лагьайтlа ам Пайгъамбардилай (Аллагьдин салаватарни саламар хьуй адаз), сагьа́бийрилай ва табиинрилай атана чав агакьарнавай тафсир я, ва гьабур я виридалайни хъсан чизвай ксар а крар.                                                                                                              Ва эгер Къуръандин аятрин гъавурда гьатун патал мадни артух баяндиз муьгьтежвал аваз хьайитIа ва атIа тафсирдани къалурнавачтIа, тафсир ийизвай алимди кьилиз акъудна кIанда агъадихъ къвезвай къайдаяр (шартIар):

  • Хвена кIанда Пайгъамбардилай (Аллагьдин салаватарни саламар хьуй адаз), сагьа́бийрилай ва табиинрилай атанвай аятрин манайрин баян, ва адаз аксиди гъун тавун.
  • Дуьз атана кIанда а ийизвай тафсир Пак Къуръанда аваз атанвай ва Пайгъамбардин (Аллагьдин салаватарни саламар хьуй адаз) михьи суннатдини баян хгана ачухнавай умуми манайрихъ галаз, гьавиляй виже къведач тафсир ийизвай касдиз а манайриз акси тир тафсирар гуз. Ва Пак Къуръандин са аятри маса аятриз тафсир гузва ва абуру садбуру муькуьбуруз аксивал ийизвач. Ва Пайгъамбардин (Аллагьдин салаватарни саламар хьуй адаз) суннат атанва Пак Къуръанда куьрелди (умумидаказ) къалурнавай крар баян гана ачухиз ва тафсир гуз адаз.
  • Чир хьана кIанда (а касдиз) хъсандиз араб чIалан къайдаяр; гафари вуч манаяр къалурзаватIа, (акьалтIай фикир лугьузвай сад-садахъ галаз алакъалу гафарикай ибарат тир) келимаяр гьикI туькIуьрдатIа ва (абур) ишлемишдай жуьреярни. Пак Къуръан авудна ракъурнава араб чIалал, гьакI хьайила, адан гъавурда гьатна кIанда гьа чIалан къайдайрай.
  • Элкъуьрна хкана кIанда «муташа́бигь» (яни сад хьтин са шумуд мана авай, гьар сад абурукай а аятдин гьакъикъи мана хьуниз дуьз къвезвай ачухсуз) аятар - «мугькам» (яни (мягькем) ачух манадин) аятрал. Ва Пак Къуръандин са аятри маса аятриз тафсир гузва, ва Къуръандин чIехи пай аятар «мугь́кам»-бур, яни (мягькем) ачух манадинбур я. Амма хьи ава «муташа́бигь» аятарни, мумкин я са бязи инсанар абурун гъавурда дуьз гьат тавун, ахьтин аятар элкъуьрна хкайла «мугькам» аятрал, - а карди куьмекда гьабуруни къалурзавай манадин гъавурда гьатиз ва абурун манаярни ачухиз, гьакъикъатда Пак тир Аллагьди лугьузва сура «Имранан хзан» 7-аятда (аятдин мана): «Ам я - (авудна) ракъурнавайди вал Ктаб (Къуръан), ава ана «(мягькем) ачух манадин» аятар чеб Ктабдин «диде (асул)» тир ва масабурни (аятар) - «(сад хьтин са шумуд мана авай, гьар сад абурукай а аятдин гьакъикъи мана хьуниз дуьз къвезвай) ачухсузбур». Ва чпин рикIера (дуьзвиликай) «майил хьун» (къерехдиз экъечIун) авайбур, абур ада авай «(сад хьтин са шумуд мана авай) ачухсузвал авайбуруз» табий жезва, фитне тIалабиз (тваз) ва адан баян тIалабиз (чпин гьевесрихъ кьадайвал), ва адан баян са Аллагьдилай гъейри садазни чизвач. Ва «(Ктабдикай) дерин чирвилер авайбуру» (чирвилера мягькембуру) лугьузва: «Чун адахъ инанмиш я, вири чи Раббидин патай я». Ва рикIел гъана менфят (ибрет) къачуда (несигьатдикай) - анжах акьулдин сагьибри».
  • Субут хьанвай илимдин гьакъикъатар кьабулун (куьмекчивал яз къачун) алемдихъ (дуьньядихъ) галаз алакъалу аламатриз (лишанриз) баян гудайла, ва тун тавун Пак Къуръандин тафсирда (инсаниятдин) илимдин фикирар, - Къуръандик а виче авачир манаяр кутун тийидайвал.
  • Мукъаят (яргъаз) хьана кIанда чIуру баянар гуникай (аятриз, ахьтин баянар) чпи Аллагьдин келимайрин манаяр михьи Шариатдин гьакъикъатдикай яргъаз ийидай (диндин къайдарихъ галаз дуьз текъведай), ва (чпи) араб чIалан къайдаяр чIурзавай,- амни я (аятдин) мана чIурувилихъ дегишиз алахъиз, я араб чIалан гьакъиндай авамвал себеб яз, ва  я чIуру манаяр фикирдиз атун себеб яз,- чпикайни Аллагь Тааладин келимаяр михьи (яргъа) тир.

 Муьжуьд лагьайди: Багьа (Пак) Къуръандин «(еке) аламатвал».

………..

        Пак Къуръан - Аллагь Тааладин гафар я, ана ава манайрин лап тамамвал, ва аятрин, келимайрин, къайдадин лап гужлувал ва лап гуьрчегвал, - инсанривай гьич тежер хьтин (алакь тийидай жуьре), Аллагь Таалади лугьузва сура «Гьуд» 1-аятда (аятдин мана): «Алиф. Ля́м. Ра́. И Ктаб, вичин аятар лап тамамарнавай, ахпани баян ганвай - Камаллудан, Вири Хабар Авайдан патай я».

             Гзаф чалишмиш хьана мушрикар  шаклу ийиз инсанар Къуръандин асул- бинедин гьакъиндай ва инсанар адакай къакъатун патахъай,- тапарар къундармишизни, ачухсуз (шаклу) крар(фикирар) туьретмишиз (къарагъариз).Ва Аллагьди авудна ракъурна аятар эверзавай абуруз гъун гьа ихьтин Къуръан чпин патайни, я тахьайтIа адан цIудан са пай кьван, я тахьайтIа са сура кьван, эгер чеб гьахъбур ятIа. Михьиз  ажиз хьана абур а кардикай (алакьнач абурувай), ва муьтIуьгъ хьана абур -  Къуръан  (чпин) араб чIалал ятlани адаз ухшар авайди ва я гьам хьтинди гъиз тежедайвилин гьакъикъатдиз, Пак тир Аллагьди лугьузва сура«Йунус»38-аятда (аятдин мана): «Я тахьайтIа абуру лугьузвани: «Ам ада (пайгъамбарди) туькIуьрнавайди я». Лагь: «Гъваш (куьне) адаз ухшар авай са сура кьванни, ва эвера Аллагьдилай гъейри квевай алакьдайбуруз (виридаз, квез куьмекдиз) эгер куьн гьахълубур ятIа».

            Пак Къуръанди (ван туна виринра), ачухдиз малумарна вири инсанарни джинарни лап ажиз тирди адаз ухшарди гъуникай, гьатта эгер абур сад-садаз куьмекчияр хьайитIани (аятдин мана): «Лагь: «Эгер инсанар ва джинар кIватI хьайитIани и Къуръан хьтинди туькIуьриз, гьатта абур чеб-чпиз куьмекчияр хьайитIани, абурувай гьам хьтинди гъиз жедач» (сура «Йифен сиягьат- 88)  

             Пак Къуръан - еке аламат я, вучиз лагьайтIа ам Аллагьдин келима я вичизни гьич ухшар тушир махлукьатрин гафар. Ам - еке аламат ва делил я вичин гафара, аятра, чIала, баян гунин жуьрейра, фесигьвилел гуьзелдиз рахуна, виче авай гьакь хабаррани кьисайра, виче авай къанунрани шариатдин эмиррани къадагъайра, адаз авай къуватлу таъсирда (инсандин) руьгьдиз ва чандиз, ва виче авай илимрин зурба гьакъикъатра.

           Ва гьикьван гзаф алимар жуьреб-жуьре илимра гзаф тажублу, гьейран авунва Пак Къуръан а илимрикай раханвай къайдади…вири а крарини къалурзава Къуръан инсандин гафар ваъ, инсанрин Халикьдин гафар тирди!

          Ва гьикьван (гзаф) аятар ава Багьа (Пак) Къуръанда къалурзавай Аллагь Сад тирди, ва Адан яратмишунар гзаф зурба, ва гзаф дерин ва лап зериф тирди! Аллагь Таалади лугьузва сура «Баян гана ачухарнава» 53-аятда (аятдин мана):

«Ва къалурда Чна абуруз Чи делилар (аламатар, лишанар) гьар са патахъай (цавара, чилел), ва чпин чанарани, та абуруз ам (Къуръан) гьахъ тирди ачухдиз чир жедалди. Ва бес тушни (абуруз), ви Рабби гьар са шейинал Шагьид тирди?»

 

   КIуьд лагьайди: Пак Къуръандин манаяр таржума авун.

       Таржума - са чIалай маса чIалаз гафар акъудун (агакьарун) я, ва ам четинвал квай кIвалах я, вучиз лагьайтIа гьар са чIалаз вичин къайдаяр ава ва а чIалан лазим къайдайра авай келимайри къалурзавай манаяр хуьз четин жезва таржума ийидайла келимаяр маса чIалаз.

        Ва эгер инсанри лугьузвай чIалар (гафар) таржума ийиз а гьал четин хьайила, дугъриданни четинвал мадни артух жезва таржума ийизвайди Пак Къуръандин гафарин манаяр хьайила, - вучиз лагьайтIа ам Аллагьдин келима (гафар) я Ада авудна ракъурнавай араб чIалал,- ам «вагьй» я гафарни манани Адан патай атанвай. Ва жедач гьич са инсандивайни лугьуз вичивай Къуръандин вири манаяр бегьемвилелди чириз хьанва, ва я вичивай Къуръандин гафар лазим къайдада хутаз жеда (маса чIалал) асул араб чIала авайвал.

           Пак Къуръан (адан манаяр) таржума ийиз четин ятIани, мусурманрин алимри тестикьзава лазим тирди Къуръан ва адан «рехъ» (кар) агакьарун чилел алай вири халкьарив, гьихьтин чIалал абур рахазватIани, ва а кlвалах кьилиз акъудиз жеда анжах таржума авуртIа.

                            Ва Пак Къуръан таржума ийиз жеда маса чlалариз:

1 - Таржума авуналди Пак Къуръандин манаяр, - амни я тафсир галачир таржума, ва ана Къуръандин келимайри къалурзавай манайрин баян гузва.

2 - Тафсир галай таржумадалди,- яни баянар гуз ачухнавай ва мисалар галай таржума.

       Ва гьихьтин дуьзди (деринди, вири куьлуь шейэрни къалурзавайди) хьайитIани авунвай таржума, ва гьикьван хъсан чизваз хьайитIани таржума ийизвай касдиз кьве чIални, гьакъикъатда, а таржумадиз Къуръан лугьун дуьз къведач, кьве себедиз килигна:

        Сад лагьайди: Пак Къуръан Аллагьдин келима я авудна ракъурнавай араб чIалал, ва ам ава лап вини дережада баяндин гуьзелвилин ва «къуватлувилин». Ва (таржума авуна) адан келимайрин къайдаяр маса чIалал кIватI хъувурла, - адаз Къуръан тIвар къвезвач.

        Кьвед лагьайди: Гьакъикъатда, (авунвай) таржума - ам я таржума авунвай касдин гъавурда акьурвал Къуръандин манайрин, ва а патахъай ам ухшар я тафсирдиз. Ва гьикI тафсирдиз чна Къуръан лугьузвачтIа, гьакI чавай таржумадизни Къуръан тIвар гуз жедач.

         Ва Багьа (Пак) Къуръандин манайрин таржума дуьз (яни кьабулдайвал) хьун патал кьилиз акъудна кlанда алимри эцигнавай къайдаяр Къуръандин манайриз баян гунин карда. Ва мукъаят хьана кIанда таржума ийизвай касди вичи ийизвай таржумадин кар «далда» яз кьуникай Пак Къуръандин манайрик чIуру фикирар кутунин карда, ва я мусурманрин «диндин лишанриз» ва абурун «пак крариз» писвал авунин (зарар гунин) карда. Ва гьа и карди русвагьнава(кьацlурнава) са кьадар таржумаяр (Къуръандин манайрин), чебни «рагъэкъечIдай патан уьлквеяр чирдай илимдин» чирвал авай бязи ксари ва я тапарралди вич Исламдихъ алакъалу авунвай ксари авунвай. Чпихъ чIуру инанмишвилер ва ягъалмиш фикирар аваз чIехи Ислам диндин еке лайихлувилер чIуриз чалишмиш жез, ва адан дугъри инанмишвилерикай (имандин крарикай) ва михьи къени шариатдикай пис рахун (айиб ктун) патал.

        Ва гьамд (шукур) хьуй вири алемрин Рабби тир Аллагьдиз, ва салаватар хьуй чи пайгъамбар тир Мугьаммадаз, адан вири хзандизни диндин юлдашриз, табиинриз ва гьакIни абурун гуьгъуьнаваз дуьздиз фейибуруз, Къияматдин Йикъалди!

 

 

 

Сифте гаф.                                                                                                                                                                                     (таржума авур касдин патай)

 

Мергьяметлу, Регьимлу Аллагьдин тIварцIелди!

 

        Гьакъикъатда, гьамд (шукур) Аллагьдиз талукь я. Чна Адаз гьамд ийизва, Адавай куьмек тIалабзава, Адаз «астагъфир» ийизва (гунагьрилай гъил къачун тIалабзава), чна Аллагьдивай чи чанарин ва чи амалрин писвилерикай хуьнин куьмек тIалабзава. Аллагьди вуж дуьз рекьел гъайитIа, ам садавайни ягъалмишвиле тваз жедач, ва вуж Ада ягъалмишвиле туртIа, ам садавайни дуьз рекьел гъиз жедач.  За шагьидвалзава: авач худа (гъуц) чна ибадат авуниз лайихлу тир са Аллагьдилай гъейри, Сад я Ам, авач Адаз шерикни, ва за мадни шагьидвалзава: гьакъикъатда Мугьаммад - Адан лукI ва Адан Расул тирди.

         «Эй, инанмишвал авунвайбур! КичIе хьухь квез Аллагьдикай лайихлу (лазим тир) кичIевилелди ва гьич рекьимир куьн (маса са гьалдани)- куьн анжах мусурманар яз (рекьидайвал ая)!» (Имранан хзан-102(

         «Эй, инсанар! КичIе хьухь квез куь Раббидикай, куьн са чандикай халкь авур, ва Ада адакай адан жуьт халкьна, ва абурукай кьведакайни, гзаф итимарни дишегьлияр (папар) гзафарна чукIурна. КичIе хьухь Аллагьдикай, Адан ТIварцIелди куьне сада - садавай тIалабзавай, ва мукьвавилин алакъайрикайни (чIуриз кичIе хьухь). Гьакъикъатда Аллагь квел гуьзчи (ахтармишдайди) я» (Дишегьлияр-1)

         «Эй, инанмишвал авунвайбур! КичIе хьухь квез Аллагьдикай ва лагьа дуьз (гьакъ) гаф, (а чIавуз) Ада куь крарни дуьзбур ийида ва куь гунагьрилайни гъил къачуда. Ва вуж Аллагьдиз ва Адан Расулдиз муьтIуьгъ хьайитIа, гьакъикъатда, адаз чIехи агалкьунар жеда» (Садхьанвай дестеяр-70-71).

         Ахпа; Гьакъикъатда виридалайни хъсан (хийирлу) калам (ихтилат) - Аллагьдин Калам я, ва виридлайни хъсан рехъ - Мугьаммад пайгъамбардин рехъ я (Къуй адаз Аллагьдин патай салават ва салам хьурай) , ва виридалайни пис крар - динда цIийивилер тун  я, ва гьар са цIийивал динда - бидят я, ва гьар са бидят ягъалмишвал я, ва гьар са ягъалмишвал - (Жегьеннемдин) ЦIа жеда. Гьуьрметлу мусурман стхаяр ва вахар!

         Къуръан - Аллагьдин Калам я, авудна ракъурнавай Мугьаммад пайгъамбардиз (Къуй адаз Аллагьдин патай салават ва салам хьурай) регьбервал ва къанун яз вири инсанриз. Пак Къуръан - им эхиримжи Ктаб я, къанни пуд йисан къене (610-лагьай йисалай 633- йисалди) паяр-паяр яз атанвай.  Ам - чи Мугьаммад пайгъамбардиз (Къуй адаз Аллагьдин патай салават ва салам хьурай)- адаз яхцIур йис тамам хьайила, Джабраиль малаикдилай атанва. Инсаниятдин тарихда къенин йикъалди са дегишвални авачиз, Аллагьдин патай атай Ктабрикай амайди ва Къияматдин Югъ жедалди амукьдайдини - тек са Пак Къуръан я. Ва мадни, Къуръан виридалайни чIехи аламат я. Гьар са пайгъамбардиз вичин аламат авай. Месела: Муса пайгъамбардин девирда суьгьуьрчивал лап зурба тир, Аллагь Таалади адаз гана аламат яз аса, гъуьлягъдиз элкъвена суьгьуьрчийрин суьгьуьрар туькьуьн авур. Ва Иса пайгъамбардин девирда лап зурба тир «тIибвал, жерягьвал». Аллагь Таалади адаз гана аламат инсанар сагъар хъийидай, кьейибурал чан хкидай.

       Ва чи Пайгъамбардин (Къуй адаз Аллагьдин патай салават ва салам хьурай) девирда, лап вини дережада авай, лап зурба тир рахунин устадвал, гуьзелвал, баянвал. Ва Аллагь Таалади чи Пайгъамбардиз (Къуй адаз Аллагьдин патай салават ва салам хьурай) гана аламат - Къуръан, садрани тахьай хьтин чIалан устадвал аваз. Ва Къуръан еке аламат я;

  1. ЧIалан устадвилин, баяндин патахъай.
  2. Ада авай шариатдин (къанунрин кIватIал) патахъай, инсанриз Къиямат Йикъалди дуьз къвезвай.
  3. Шииратдин манадин патахъай.
  4. Ана авай дуьз хабаррин - виликдай хьайи, гележегда жедай крарин патахъай.
  5. Илимдин чирвилерин патахъай.
  6. Ам дегишарун, чIуриз тахьунин патахъай «Гьакъикъатда Чун я авудна ракъурнавайди «Зикр» (Къуръан), ва гьакъикъатда Чна ам хуьнни ийизва» (Гь́иджр-9)

       Ва вири пайгъамбаррин аламатар, куьтягь жезвай абурухъ чпихъ галаз, амма хьи чи Пайгъамбардин (Къуй адаз Аллагьдин патай салават ва салам хьурай) аламат - Къуръан амукьнава адалай кьулухъни, ва шакни авач ам Къияматдин Йикъалди амукьдайди.

       Къуръан къанун я чи. Мугьаммад пайгъамбар (Къуй адаз Аллагьдин патай салават ва салам хьурай)- Къуръан и чилел кьиле тухунин чешне я.

   Къуръанди Аллагьдин патай вилик атай Ктабар тестикьарзава, дегишарзава ва амал аламачирди яз малумарзава. А Ктаб - камаллу несигьат (вяз) я акьуллу ксариз, шад хабар я диндар хъсан крар ийизвай ксариз, зурба игьтиятвилин хабардар я гунагькарриз. Ана ава дуьз хабарар, чирвилер алатай вахтунин вакъиайрикай, ва дуьз, гьахъ къанунрин кIватIал - Аллагьдикай кичIебуруз, чпин уьмуьрда сад лагьай чка Къуръанди кьазвай. Аллагь Таалади ам авуднава инсанриз, абур акъатун патал ягъалмишвилин мичIивилерай, авамвиляй, куфрдай - чирвилин нурдиз, ва дуьз инанмишвилихъ, имандиз. Амма хьи а къаст (кар) кьилиз акъудиз жедач, инсанриз Къуръандин аятрин мана-метлеб чир жедалди. Къуръан - араб чIалалди я. Гьавиляй, араб чIалалай гъейри, маса чIаларал рахазвайбур гъавурда гьатун патал, Къуръандин манаяр маса чIалариз таржума авунин мажбурвал ава. И еке мана-метлеб авай Ктаб таржума авунва чIехи гзаф халкьари чпин чIалариз. Ва гьар са чIалаз гьар са халкьдиз дамах кар я чпин чIалал Къуръандин манайрин таржума хьун, гьавиляй арадал лазимвал атанва (чарасузвал хьанва) таржума авун Пак Къуръандин манаяр, адан тафсирар, баянар вири дуьньядин чIалариз.

          Амма хьи, чи лезги халкьди Ислам-дин кьабулна 1400-йисалай гзаф хьанватIани, гьайиф хьи араб чIалай садлагьана лезги чIалаз авунвай Къуръандин манайрин таржумаяр авач. Гьавиляй, а нукьсанвал дуьз хъувун патал ва амай халкьарин виликни айиб кар алудун патал, за фикирна араб чIал хъсандиз чирна, тафсиррай Къуръандин манаяр лезги чIалаз таржума авун. Гьелбетда, сифтени-сифте Аллагьдин разивал къачун патал, Адан Калам зи лезги халкьдив агакьарун патал, за кьетIна Къуръандин манаяр араб чIалай лезги чIалаз арада маса чIал авачиз таржума авун. Ва сифтедай за чирна, залай вилик авур лезги таржумаяр авани-авачни, амма заз жагъайди анжах урус чIалан таржумадай лезги чIалаз авунвай таржума я, вичени гзаф гъалатIар авай (белки виликдай авай жеди маса лезги таржумаяр, амма чав агакьнач). Гьавиляй им сифте таржума я лезги чIалаз, араб чIалай авунвай.                                                                                                                                  Ва гьакIни Къуръандин манаяр лезги чIалаз таржума авуникай еке менфят ава чи лезги чIал хуьнин карда, вучиз лагьайтIа Аллагьди (цавай) авуднавай Ктабдихъ галаз алакъалу чIалар гьа Ктаб амай кьван вахтунда а чIаларни амукьда; месела са виш йисалай чи чIала гзаф дегишвилер хьун мумкин я, амма Къуръандин манайрин таржумадин гафар дегиш тахьана гьа авайвал амукьда, ва чаз виридаз якъиндиз чизва хьи вич Къуръан Къияматдин Йикъалди* (дегиш тахьана) амукьдайди, ва адахъ галаз - ин ша Аллагь - чи лезги чIални хуьн жеда.                                                                                                                                                                                         И таржумада за зи вилик са шумуд шартI эцигна:

1) - Таржума ийидайла, дегишар тавуна хуьн мусурманрин акъида, инандирмишвилер - Пайгъамбардин, асгьабрин ва диндар алимрин, абурун гуьгъуьнлай.

2) - Жезмай кьван араб чIалан гафар чи лезги чIала ишлемишзавай таржумада тун.

3) - Инсанар масакIа гъавурда гьатун мумкин тир чкайрал, са бязи аятриз за алава баянар ганва ва кьве лишандин арада гъилин хатIунал кхьенвай гафар абур аятдин баянар я, аятдин гафарикай туш.

4) - Таржумада ишлемишнава са бязи гьарфар лезги чIала авачир, араб чIалан къайда хуьн патал, месела: «гI», «хI».

5)-  Аралух ибараяр ихьтин (-….-) кьве лишандалди къалурнава.

6) - Аллагьдин ТIварарин ва Сифетрин гьакъиндай зун алахъна сифте пуд асирдин алимрин баянар гъиз. Бине я чаз а карда имам Маликан гафар, адавай хабар кьурла: «Аллагь Аршдал гьикI ала?» Ада лагьана: «Аллагь Аршдал алайди малум (кар) я. Ам гьикI ятIа чаз чизвач, иман гъун а кардихъ ферз я, ва хабар кьун акI бидят я» (ва и месэла фикиррин чаравал хьанвай крарикай сад я).

          Амма хьи Аллагьдин ТIварар, Сифетар гьич ухшар туш махлукьрин сифетриз: сура- Мешвера 11-аятда лагьанвайвал: «Авач Адаз ухшар са шеъни, ва Ам - Ван Къведайди, Вири Аквадайди я».

6) - Таржума ийидайла, мумкинвал авай чкадал аятдин къайда хуьн. Месела: келима «кафирун» (кафирар) ва маса чкадал къалурнава «аллаз́и́на кафару́» (кафирвал авурбур), - абурун манаярни тафаватлу я, - ва тафсирра къалурнавайвал тафаватлувал а гафарин арада ам я хьи, сад лагьай келимада, абур (яни никай рахазватIа) кафирар тир виликдай, сифте кьиляй, ва кьвед лагьай аятда - абурукай кафирар хьана а аятда къалурнавай куфрдин кар авурла. Маса мисал; бязи таржумайра къалурнава «аятар ракъурнава», амма хьи араб келимада лагьанва «анзала» - яни виняй (цавай) «авудна ракъурнава», ва эгер инал лагьайтIа «ракъурнава» адан мана тамам жезвач.

7) - И таржума чапдай акъуддайла чна аят вич арабдал ва адан манайрин лезги таржумани гьа са чина кхьидайвал я.

8) -  Таржума ийидайла за ишлемишнава ктабар:

  1. Тафсир «ал-Джалалейни»
  2. Тафсир «ибн-Касир»
  3. Тафсир «ат-ТахIрир ва ат-Танвир»
  4. «ат-Тафсир аль - Муйассар»
  5. Урус чIалан таржумаяр Къуръандин манайрин.
  6. «Русско-лезгинский словарь» М. Гьажиеван.
  7. «Лезги чIалан ориентализмайрин словарь» - А. Селимован

 

      Ва лугьун лазим я хьи, са бязибуру чеб гъавурдани авачиз, чIуру фикирар чукIурзава, лугьузва хьи «Къуръан маса чIалариз таржума ийидай ихтияр авач, адан мана чIур жезва». Ахьтин ксариз чIехи алимри ихьтин жавабар гузва:

  1. ЧIехи алим тир шейх аль-Мурагъийди Къуръандин манаяр ажам чIалариз таржума ийидай ихтияр гузвай «Илимдин делилар» ктаб кхьенва. Ингье ана авай гзаф делилрикай сад; чи Мугьаммад пайгъамбарди (Къуй адаз Аллагьдин патай салават ва салам хьурай) ракъурнавай чарар-кагъазар ава араб чIалал, чпе бязи аятарни аваз пачагьриз, гьакимриз дуьньяда авай, ва абурукай сад тир Римрин императордиз. Ахпа а кагъазда кхьенвайди а чIавуз таржума авунай (римвийрин чIалаз). И карди къалурзава - ихтияр авайди Къуръандин мана, араб чIалалай гъейри маса чIаларизни таржума авун...
  2. Алимри лугьузва: Лап чIехи пай алимри тестикьарзава ихтияр авайди таржума авун Къуръандин манаяр (амма вич аят ваъ яни гьарф-гьарф, келима-келима ихтияр авач, манаяр- ихтияр ава)
  3. Гзаф вакъиаяр хьанва дуьньяда машгьур тир инсанри, алимри, чIехи ксари, вичин хайи чIалал Къуръандин манайрин таржума кIелайла, Ислам дин кьабулнавай.
  4. Гзаф ктабар, фетваяр ава а гьакъиндай, мадни артух чирвал къачуз кIанзавай ксариз, компьютердин программа ава араб чIалал: «Мактабагь аш-шамилагь», аниз килигайтIа жеда.
  5. Къуръанда виче гзаф аятар ава, инсанри а Къуръандал фикир авун, ибрет къачун, ам уьмуьрда регьбервал яз кьун (амал авун) эмир гузвай, гьикI амай инсанри, араб чIал чизвайбурулай гъейри, а кар ийида, эгер абур гъавурда гьат тийиз хьайила (ва дуьньядавай вири мусурманривай араб чIал чириз алакьдай кар яни кьван)?!
  6. За ахтармишайвал, гьа акI лугьузвайбурухъ галаз рахайла абуру лугьузва, чи алимри бес лугьузва ихтияр авач, ахпа чпиз лагьайла а куь ихтияр авач лугьузвай алимри чпи а кар ийизва, чпи таржума ийизва чпин чIалариз, месела; гьим кIандатIани са алимди, имамди жуьмядин хутIба ийидайла, абуру лугьузва - Аллагьди Къуръанда сив хуьникай аятда лугьузва, ада аят кIелна араб чIалал, ахпа таржума лугьузва вичин чIалал; урус, авар, дарги къумукъ ва маса чIалал. Са патахъай вичи таржума ийизва, муькуь патахъай лугьузва, ихтияр авач!? Бес икI дуьз яни?!                                                                                                                     

          Гьуьрметлу стхаяр ва вахар! Дугъриданни, чакай садаз кагъаз (чар) хтанва лагьай хабар атайла а карди чи фикир желбзава чун адан къайгъудик жезва, гьатта ракъурнавайди вуж ятIа чаз чин тийиз хьайитIани! Ахпа, чаз чир хьайила ам нин патай ятIа, чаз а кар лапни талукь жезва, ам фад къахчуна хъсандаказ кIелиз кIан жезва. Ва ракъурнавай кас гьикьван гзаф чаз багьа хьайитIа гьакьван гзаф чаз а кагъазни багьа жезва. Бес гьикI жеда чи гьал эгер а «кагъаз» ракъурнавайди Аллагь Таала Вич хьайитIа?! Ва а «Кагъаздани» и дуьньядани ва Ахиратдани ви уьмуьрдиз лап талукь крар аваз хьайитIа?!                                                                                                                                                        Ва Къуръан - ваз ракъурнавай Аллагьдин «Кагъаз» я! (КIелнавани вуна Адан «Кагъаз», вуна кьиле тухузвани ана кхьенвайди?!)  Ва за авунвай и таржума вуна Аллагьдин «Кагъаз» жуван хайи лезги чIалал кIелун патал зи патай гузвай гъвечIи куьмек я! ТIалабун я и ктаб гьар са гафуниз фикир гуз дикъетдалди кIелун, вучиз лагьайтIа им куьне куь уьмуьрда кIелай -вич вири гьахъ тир, виридалайни еке метлеб авай, виридалайни лазим тир ва менфятлу - ктаб я!

        Ва за Аллагьдивай тIалабзава кьабулун и зи гъвечIи диндар кIвалах, берекат ктун ва менфятлу авун инсанриз. Амин!

        Ва за чIехи чухсагъул лугьузва и таржума гьазуриз куьмек гайи вири ксариз, къуй Аллагь абурулай рази хьурай!

      Нихъ вуч дуьз фикир, гудай несигьат аватIа, вичиз чирвилер (илим) аваз гъалатIар дуьз хъийиз кIанзаватIа, тIалабун я кхьин и е-mail адресдиз: Этот адрес электронной почты защищён от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра.

                              Таржума авур касдин илимдин рехъ (куьрелди)

         Гьеле гъвечIизмаз - Амрагьан хва Ямен, диндин чирвилер къачуз алахъна чпин хуьруьн диндин чирвилер авай ксарикай тир вичин чIехи буба - Гьашум бубадивай (Ва са кьвед-пуд кас квачиз амайбурукай виридакай чинебадаказ ада адавай Исламдин асулар, Къуръан дуьз къайдадалди кIелиз чирна). Хуьруьн мектеб куьтягьайла кьулухъ Махачкъала шегьерда авай Дагъустандин имам аш-Шафиидин тIварцIихъ галай Исламский Университетда ирид йисан къене кIелна ва ам вадралди куьтягьна, ва адалай гуьгъуьниз Медина шегьерда Международный Исламский университет, дагъустанвийрикай сад лагьай кас яз вадралди кIелна куьтягьна. ГьакIни Махачкъалада са жуьмя-мискIиндин имамвиле кIвалах авуна. Ахпа муаллим яз Махачкъала шегьерда авай Дагъустандин имам аш-Шафиидин тIварцIихъ галай Исламский Университетда кIвалахна, ва гьакIни Дагъустанда (са) «алимрин мажлисдин» иштиракчи я.

 

Комментарии (0)

There are no comments posted here yet

Оставьте свой комментарий

Posting comment as a guest. Sign up or login to your account.
Вложения (0 / 3)
Share Your Location
Калькулятор расчета пеноблоков смотрите на этом ресурсе
Все о каркасном доме можно найти здесь http://stroidom-shop.ru
Как снять комнату в коммунальной квартире смотрите тут comintour.net

Мы в соцсетях

Яндекс.Метрика
homepage counter счетчик сайта
Администратор posted a comment in МАГОМЕДОВ НИЗАМИ ГАДЖИМАГОМЕДОВИЧ.
Дай АЛЛАГЬ здоровья всей Семье Магомедовых,который ст...
в Joomla Article 31.05.2018 16:02
Администратор posted a comment in Омаров Сади Шахбанович 
Гост короля Саудовской Аравии Сади Шахбанович на горе ...
в Joomla Article 31.05.2018 15:44
Администратор posted a comment in Омаров Шахбан Омарович
Совершит Хадж, посещать могилу ПРОРОКА МУХАММЕДА ( С.А....
в Joomla Article 31.05.2018 13:31
Администратор posted a comment in Омарова Фатима Магомедтагировна
Самые лучшие дни и моменты нашей жизни.Слава АЛЛАГЬУ ч
в Joomla Article 31.05.2018 13:19

Сейчас 295 гостей и один зарегистрированный пользователь на сайте

Информационный  сайт  села Хрюг, Ахтынского района,РД

"Хрюг- колыбель моя"